मुस्ताङ जिल्लाको गुम्बाहरुमा लामाको अभाब

मुस्ताङ नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको धौलागिरी अञ्चलको सबैभन्दा उत्तरमा पर्ने जिल्ला हो। हिमालपारीको जिल्लाको नामबाट चिनिने यो जिल्ला धौलागिरी र निलगिरी दुई अग्ला हिमशिखरको विचमा अवस्थित छ। यस जिल्लामा कुनै पनि परिवारमा जन्मेको तिन सन्तान मध्ये बीचको बच्चालाई स्थानीय गुम्बामा पुजारीको औपचारिक पदका रूपमा निर्वाचित गर्ने पुरानो परम्परा रहेको छ। एक पटक नियुक्त भएपछि, लामा गाउँ गुम्बाहरूको रेखदेख गर्नको लागि जिम्मेवार हुन्छ। यस परम्परालाई बौद्ध र बोन समुदायले यस जिल्लामा अपनाएको छ।

यद्यपि, एउटा विशेष समुदायमा, थिनी गाउँ, विगत सात बर्षदेखि कुनै नयाँ लामा नियुक्त गरिएको छैन। मुस्ताङ्ग का धेरै परिवार परिवार नियोजनका बारे सचेत भएपछि यस क्षेत्रका दम्पतीहरूले अहिले तीन वा बढी बच्चा जन्माइरहेका छैनन्। तसर्थ, त्यहाँ कुनै मध्य बच्चा, र कुनै नयाँ लामा छैन।सत्र वर्षीया पाल सोनम समुदाय गुम्बामा नयाँ लामा हुन्। उनी १० वर्षको हुँदा लामा नियुक्त भएको थियो | उनी अरु अध्ययनका लागि भारतमा छन्।गुम्बाको हेरचाह गर्न सोनाम पछि कुनै नयाँ लामा भेटिएन।चीफ लामा उर्गेन दोर्जे भन्छन कि लामाको संख्या घट्दै गएकोले पुरानो गुम्बाको उचित रेखदेख सम्बन्धी जटिलताहरु रहेको छ जुन कम्तिमा १,१०० वर्ष पुरानो हो।

दोर्जेका अनुसार गम्बामा अमूल्य वस्तुहरू छन् (रत्नहरू) – पोशाक र जुत्ता — जुन आजदेखि सातौं शताब्दीसम्म रिम्पोचे पद्म सम्भमको समयसम्म रहेको छ जसले देश र त्यसपछिका परम्परागत बौद्ध धर्मलाई लोकप्रिय बनायो। “उनीहरूको देखभाल गर्न गाह्रो भइरहेको छ,” दोर्जेले भने। “यी रत्नहरू आफ्नै उत्पत्ति भएको हो भन्ने विश्वास गरिन्छ। तिनीहरूको ठूलो मूल्य छ। ”यी पाँच वस्तुहरू कहिँ पनि उपलब्ध छैन तर थिनी गुम्बामा रहेको छ |”बौद्ध धर्म र यसको मूर्तिचित्रको गहिरो ज्ञान भएकाहरूलाई मात्र थाहा छ कि यी रत्नहरू गुम्बामा छन्,” गुम्बा व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष अनिल थकालीले भने। “अनुयायीहरू विश्वभर बाट यी बहुमुल्य अवलोकन गर्न आउँछन्।”

थाकालीले अझै थपे कि उनीहरूले गुम्बाको प्रचार गर्न छोडेका छन् नत्र त प्रतिमाहरू चोरी हुन थाल्छन्, यस्तो प्रवृत्ति नेपालको मन्दिर र मन्दिरहरूमा असामान्य हुँदैन। थकालीका अनुसार गुम्बाको मुख्य लामा र पुजारीको सुपरिवेक्षणमा मात्र अमूल्य चित्रहरू हेर्न सकिन्छ। फोटो लिनु पनि निषेध गरिएको छ।गुम्बाले प्रत्येक तीन बर्षमा एक पटक लामा चयन गर्दछ, तर मध्य छोराको अभावका कारण प्रक्रिया ढिला भयो। एक पटक निर्वाचित भएपछि लामाले चाहेको खण्डमा उच्च शिक्षाको लागि कहिँ पनि जान सक्दछन्, तर लामा तेन्जिन फुरवाका अनुसार खर्च उनको परिवारले नै उठाउनु परेको थियो |”वर्तमानमा हामी थाकाली समुदायबाट मात्र लामा छान्छौं, तर छिट्टै नै अर्को समुदायबाट पनि एकजना छनौट गर्नुपर्नेछ,” फुर्वाले भनेक्षेत्रीले भनेको थियो गाउँमा मात्र नभएर जिल्लाका अन्य गाउँहरुमा पनि साना बच्चाको अभाव रहेको छ। “योजना बनाउने बारे सचेत भइसकेकाले जिल्लाभरमा जन्म संख्या उल्लेखनीय रुपमा घटेको छ,” क्षेत्रीले भने। ” धेरै गाउँमा मध्यम बच्चालाई लामा वा महिलालाई आनीको रूपमा नियुक्त गर्ने कुनै बाध्यता छैन।”

दामोदर कुण्ड ग्रामीण नगरपालिकाका प्रमुख लोपसंङ्ग छोपेल भन्छन कि लामाको अभाव सरकारले “दुई बच्चाहरु ईश्वरको वरदान हो” भन्ने नाराका साथ जन्म नियन्त्रणको कारणले गरिएको अभियानको परिणाम हो।बिष्टले भने कि लामा विदेश जाने र बिलासी जीवन बिताउने प्रवृत्ति बढिरहेको छ। “यदि यी दुबै प्रवृत्ति यथावत रह्यो भने, त्यस्तो दिन आउनेछ जब गुम्बामा लामा हुनेछैन,” बिष्टले भने।

तपाईंको प्रतिकृया

नयाँ खबरहरु

नेपालमा थेरवाद र धर्मशीला गुरुमा

धर्मशीला गुरुमाः बाल्यकालः बुद्ध विहार स्थापनाः नेपालको थेरवादको प्राचीन इतिहास स्पष्ट छैन । सन् ६३६...

पानीको जात हुॅंदैन

बौद्ध दर्शन अन्धविश्वास र कसैको लहै-लहैका पछाडि लागेर हिड्दैन । अन्य धर्म-दर्शन को सापेक्षतामा यसमा लैङ्गिक स्वतन्त्रता, समानता, ज्ञान प्राप्ती र...

बौद्ध धर्ममा ब्राम्हणहरुको स्थान

१. बौद्ध धर्मका सूत्रपात: २. बौद्ध-धर्ममा ब्राह्मणहरू प्रवेशः ३. ब्राह्मण हरूप्रति भगवान बुद्धः ...

निगलिहवा – कनकमणि बुद्धको जन्मस्थल।

कनकमणि बुद्धको उल्लेख मुख्यतया भद्रकल्पिका सूत्रमा गरिएको छ भने पाली पुस्तक बुद्ध वंश को २३ औं अध्यायमा पनि देख्न पाईन्छ।

!!! बुद्धिष्ट अध्ययन तथा अभ्यासकर्मीहरुका लागि खुशीको खबर !!!

साघा धावा महिनाभरि अनलाइन बुद्ध शिक्षा प्रवचन प्रत्यक्ष प्रसारण | जेठ ८ देखि असार ७, बिहान ८ बजे दैनिक

अन्य गतिविधि